Mięśnie kończyny dolnej człowieka

Mięśnie uda

mięsień krawiecki (sartorius) - rozpoczyna się na kolcu biodrowym przednim górnym, biegnie po przedniej powierzchni uda w dół i przyśrodkowo, do tyłu od kłykcia przyśrodkowego k. udowej i kończy się na powierzchni przyśrodkowej trzonu piszczeli, poniżej i przyśrodkowo od guzowatości piszczeli. Ścięgno tego mięśnia wchodzi w skład gęsiej stopy powierzchownej (pes anserinus superficialis). Czynność: w stawie biodrowym zgina, odwodzi i obraca na zewnątrz; w stawie kolanowym zgina i obraca do wewnątrz (sumarycznie: zakłada nogę na nogę).

mięsień pośladkowy wielki (gluteus maximus) - przyczepia się do fascia thoracolumbalis, powierzchni pośladkowej talerza k. biodrowej, brzegu bocznego k. krzyżowej i guzicznej i więzadła krzyżowo-guzowego (lig. sacrotuberale). Włókna części górnej przechodzą szeroką blaszką ścięgnistą ponad krętarzem większym i kończą się w pasmie biodrowo-piszczelowym (tractus iliotibialis). Włókna części dolnej dochodzą do guzowatości pośladkowej (tuberositas glutea). Czynność: utrzymuje postawę pionową podczas stania. W stawie biodrowym jest najsilniejszym prostownikiem, obraca na zewnątrz i przywodzi. Poprzez przyczep powięziowy odwodzi. W stawie kolanowym prostuje.

mięsień napinacz (tensor fasciae latae) - rozpoczyna się na stronie bocznej kolca biodrowego przedniego górnego i w powięzi pośladkowej; jego włókna przechodzą w pasmo biodrowo-piszczelowe (tractus iliotibialis). Czynność: w stawie kolanowym ustala pozycję wyprostowaną, natomiast zgięty staw zgina jeszcze bardziej. W stawie biodrowym odwodzi i obraca do wewnątrz.

mięsień dwugłowy uda (biceps femoris) - głowa długa przyczepia się do tylnej powierzchni guza kulszowego, bocznie od miejsca odejścia m. semitendinosus i biegnie bocznie i w dół na boczną stronę tylnej powierzchni uda, gdzie łączy się z głową krótką (przyczepia się do wargi bocznej kresy chropawej w jej 1/3 środkowej) i dochodzi do głowy strzałki. Czynność: głowa długa w stawie biodrowym prostuje i przywodzi, obie głowy działają na staw kolanowy - zginają i obracają na zewnątrz.

mięsień półścięgnisty (semitendinosus) - przyczepia się do tylnej powierzchni guza kulszowego, biegnie w dół, do tyłu i przyśrodkowo od stawu kolanowego (a właściwie kłykcia przyśrodkowego k. udowej i piszczeli) i przyczepia się do powierzchni przyśrodkowej piszczeli poniżej i przyśrodkowo od guzowatości piszczeli (tuberositas tibiae). Wchodzi w skład gęsiej stopy powierzchownej (pes anserinus superficialis).

mięsień grzebieniowy (pectineus) - przyczepia się do tuberculum pubicum, pecten ossis pubis i do linea pectinea. Czynność: przywodzi, zgina i obraca na zewnątrz w stawie biodrowym, współdziałając w zakładaniu nogi na nogę.

mięsień smukły (gracillis) - przyczepia się do gałęzi dolnej k. łonowej i gałęzi k. kulszowej, wraz m. krawieckim i półścięgnistym wytwarza gęsią stopę powierzchowną kończąc się na powierzchni przyśrodkowej trzonu piszczeli, poniżej i przyśrodkowo od guzowatości piszczeli. Czynność: przywodzi, prostuje i słabo obraca na zewnątrz w stawie biodrowym; zgina i słabo obraca do wewnątrz w stawie kolanowym.

mięsień przywodziciel długi (adductor longus) - rozpoczyna się na przedniej powierzchni obu gałęzi k. łonowej i dochodzi do 1/3 środkowej wargi przyśrodkowej kresy chropawej. Czynność: w stawie biodrowym przywodzi, zgina i nieznacznie obraca na zewnątrz.

mięsień czworogłowy uda (quadriceps femoris) - ma cztery głowy:

1. rectus femoris (mięsień prosty uda) przyczepia się do kolca biodrowego przedniego dolnego, do górnego brzegu panewki i dochodzi do wspólnego ścięgna.
2. vastus medialis (mięsień obszerny przyśrodkowy) - do wargi przyśrodkowej kresy chropawej, aż do wysokości linea intertrochanterica i dochodzi do wspólnego ścięgna.
3. vastus intermedius (mięsień obszerny pośredni) - do przedniej powierzchni trzonu k. udowej obejmując 2/3 górne przedniej powierzchni trzonu i do kresy międzykrętarzowej oraz do wspólnego ścięgna.
4. vastus lateralis (mięsień obszerny boczny) - do wargi bocznej kresy chropawej, do bocznej powierzchni trochanter major, do części bocznej linea intertrochanterica i do przegrody międzymięśniowej bocznej. Wspólne ścięgno dochodzi do guzowatości piszczeli, a w jego obrębie leży rzepka (od niej odchodzi lig. patellae).

Czynność: mięsień rectus femoris zgina w stawie biodrowym, cały mięsień prostuje w stawie kolanowym.

Mięśnie podudzia

mięsień brzuchaty łydki (gastrocnemius) - rozpoczyna się na powierzchni podkolanowej k. udowej i na tylnej powierzchni torebki stawowej stawu kolanowego; głowa boczna - powyżej kłykcia bocznego, głowa przyśrodkowa - powyżej kłykcia przyśrodkowego. W 1/3 dolnej goleni brzusiec przechodzi w ścięgno łączące się ze ścięgnem m. płaszczkowatego (m. soleus), wytwarzając tendo calcaneus (ścięgno Achillesa) i kończy się na guzie piętowym (tuber calcanei).

mięsień strzałkowy długi (peroneus longus) - część górna rozpoczyna się na kłykciu bocznym piszczeli, torebce stawu piszczelowo-strzałkowego i głowie strzałki. Część dolna rozpoczyna się poniżej głowy strzałki, na przegrodzie międzymięśniowej goleni przedniej i tylnej i powięzi goleni. Kończy się na k. klinowatej przyśrodkowej i guzowatości I k. śródstopia. Czynność: nawraca i zgina podeszwowo stopę, wzmacnia wysklepienie poprzeczne stopy.

mięsień płaszczkowaty (soleus) - rozpoczyna się na powierzchni tylnej głowy strzałki, na 1/4 górnej części tylnej powierzchni tej kości, na łuku ścięgnistym rozpiętym między k. piszczelową a strzałką (arcus tendineus m. solei), na kresie m. płaszczkowatego (linea m. solei), nieco poniżej kresy, na tylnej powierzchni piszczeli i dochodzi do ścięgna piętowego, które jak wyżej przyczepia się do guza piętowego.

mięsień piszczelowy przedni (tibialis anterior) - rozpoczyna się na kłykciu bocznym i górnych 2/3 bocznej powierzchni piszczeli, górnych 2/3 błony międzykostnej i powięzi goleni; kończy się na powierzchni podeszwowej k. klinowatej przyśrodkowej i powierzchni podeszwowej podstawy I k. śródstopia. Czynność: zgina grzbietowo i odwraca stopę, utrzymuje wysklepienie podłużne stopy.

mięsień strzałkowy krótki (peroneus brevis) - rozpoczyna się na środkowej 1/3 powierzchni bocznej strzałki i przegrodach międzymięśniowych goleni: przedniej i tylnej. Kończy się na guzowatości V k. śródstopia. Czynność: zgina stopę podeszwowo i nawraca.

mięsień prostownik długi palców (extensor digitorum longus) - rozpoczyna się na kłykciu bocznym piszczeli, na głowie i brzegu przednim strzałki, przegrodzie międzymięśniowej przedniej goleni, błonie międzykostnej i powierzchni wewnętrznej powięzi goleni ; prostownik długi palców kończy się czterema ścięgnami, które wraz ze ścięgnami prostownika krótkiego palców kończą się w rozcięgnach grzbietowych palców II - V. M. peroneus tertius kończy się na powierzchni grzbietowej podstawy V k. śródstopia. Czynność: zgina grzbietowo i nawraca stopę.

Mięśnie stopy

Mięśnie stopy dzielimy na mięśnie grzbietu i podeszwy.

Do mięśni grzbietu zaliczamy:

1. prostownik krótki palców
2. prostownik krótki palucha

Czynność: prostują palce i nieco je rozstawiają.

Do mięśni podeszwy zaliczamy:

1. mięśnie wyniosłości przyśrodkowej
2. wyniosłości bocznej
3. wyniosłości pośredniej