Ostatnia wersja Deep Blue (zwana Deep Blue II lub Deeper Blue), to właśnie ta, która pokonała Kasparowa[1], to maszyna typu RS/6000 SP (o 32 węzłach), używająca zupełnie nowych procesorów P2SC (Power Two Super Chip). Każdy jej węzeł zawiera kartę z ośmioma wyspecjalizowanymi procesorami szachowymi, wykonanymi w technice wielkiej skali integracji (VLSI). Równolegle przetwarza dane 256 procesorów. Deep Blue został zaprogramowany w języku C pod systemem operacyjnym AIX. W rezultacie mamy do czynienia z potężnym systemem równoległym, zdolnym wykonać oszacowania wartości pozycji na szachownicy dla 100-200 miliardów ruchów w ciągu standardowych trzech minut, jakie regulaminowo ma do dyspozycji szachista w meczu.

Największym udoskonaleniem tej wersji komputera jest polepszenie szybkości jego działania, w porównaniu do modelu z ubiegłego roku ponad dwukrotne. W wyspecjalizowanym komputerze szachowym to właśnie ma decydujące znaczenie. „Im szybciej myślisz, tym lepiej grasz” - powiada Murray Campbell, jeden z twórców Deep Blue. Maszyna ta potrafi w ciągu sekundy zbadać 200 milionów pozycji na szachownicy; szacuje się, że sam Garri Kasparow potrafi w tym samym czasie przeanalizować jedynie trzy pozycje. Tu konieczna jest dygresja: jeśli tak, to czemu rzeczywista przewaga komputera nad człowiekiem okazała się w gruncie rzeczy dość nieznaczna, a walka była zacięta? Otóż dlatego, że komputer musi dokonać za każdym razem analizy wszystkich możliwości, natomiast człowiek - dzięki swej intuicji, talentowi i innym cechom, których (być może na razie) nie umiemy zaprogramować ani nawet napisać alorytm - wybiera tylko te stosunkowo nieliczne, które zapowiadają powodzenie w dalszej grze.

„Wiedza szachowa” komputera Deep Blue II została znacząco powiększona w ciągu ostatnich 12 miesięcy, przede wszystkim dzięki zaangażowaniu przez IBM jako „trenera” Joela Benjamina, mającego tytuł arcymistrza międzynarodowego. To on właśnie pomógł zakodować w pamięci maszyny niezliczone partie, jakie kiedykolwiek rozegrali wybitni szachiści. Campbell powiedział „Spędziliśmy mnóstwo czasu, długie miesiące, pracując z arcymistrzem Benjaminem i niektóre z jego zaleceń były naprawdę czasami trudne do zaprogramowania”. Pracowali bardzo ciężko, aby dowiedzieć się o szachach tak dużo, jak to tylko było możliwe. Zespół zapisał w pamięci maszyny bazę danych z otwarciami szachowymi, jakie kiedykolwiek zostały zagrane przez arcymistrzów szachowych w ciągu ostatnich 100 lat.

Deep Blue II dysponuje także bazą danych dotyczącą miliardów (!) możliwych końcówek gry (sytuacji, w których na szachownicy pozostaje nie więcej niż 5 figur). Jednocześnie programiści wzięli pod uwagę możliwość elastycznej zmiany strategii w ciągu meczu; to właśnie dzięki takiej sztuczce Kasparow ograł maszynę poprzednim razem.

Przewaga Kasparowa to intuicja, zdolność do błyskawicznej oceny sytuacji, kolosalne doświadczenie. Jak powiada Hsu, Kasparow głęboko rozumie istotę gry w szachy, zupełnie przeciwnie niż Deep Blue. Komputer w żaden sposób nie imituje ludzkiego myślenia. Osiąga podobny do ludzkiego rezultat całkowicie innymi metodami.

Próby zbudowania maszyny szachowej, grającej w podobny do ludzkiego sposób, kończyły się dotychczas niepowodzeniem. Deep Blue zaprojektowano zatem specjalnie tak, by do maksimum wykorzystać naturalne różnice w sposobie pracy mózgu ludzkiego i maszyny. Mówiąc obrazowo, komputer gra „brutalną siłą”, całkowicie ignorując intuicję, doświadczenie, selektywność pamięci i perfekcyjną umiejętność rozpoznawania obrazu - te ekstremalnie złożone cechy mózgu. Komputer przede wszystkim z niewiarygodną szybkością przeprowadza obliczenia.

To jednakże - okazało się - zupełnie wystarcza, by obalić niedawne dość niepokorne wypowiedzi Kasparowa, głęboko przekonanego o wyższości ludzkiego (a już szczególnie własnego) umysłu nad maszyną. Szachy dają możliwość porównania brutalnej siły z naszymi ludzkimi zdolnościami mówił niedawno - W klasycznych, poważnych szachach komputery nie mają najmniejszych szans w tym stuleciu. Osobiście podejmę każde takie wyzwanie.

Komputery nie męczą się ani nie peszą - odpowiada Murray Campbell. W ich wypadku żadne względy psychologiczne nie wchodzą w grę. Deep Blue, na przykład, nigdy nie zrobi pod wpływem emocji błędu taktycznego z natychmiastowymi konsekwencjami; jeśli w ogóle popełni jakiś błąd, to wyjdzie to na jaw znacznie, znacznie później.