Wiedza o szachach - początkowo zaspokajała wyłącznie utylitarne, dydaktyczne potrzeby i wspierała się głównie na pracach typu podręcznikowego. Stopniowy rozwój życia sza­chowego, powstawanie akademii i szkół szachowych, pojawianie się wielkich indywidualności było powodem formowania się teorii gry w szachy. Z czasem przybrała ona kształt swoistej nauki, coraz silniej zajmującej się badaniami przeszłości i systematyczną rejestracją faktów bieżących. Historia szachów stała się podwaliną wiedzy o szachach.

Rosnący udział gry szachowej w różnorodnych dziedzinach życia, kultury i wiedzy zaczął znajdować odbicie w filozofii, psychologii, socjo­logii, pedagogice,

 matematyce, cy­bernetyce, językoznawstwie itd. Zło­żoność i wielowarstwowość wiedzy o szachach szczególnie wyraźnie uwidocznia piśmiennictwo szachowe, a zwłaszcza szachowe wyda­wnictwo encyklopedyczne. Doniosłą próbą bilansu wiedzy o szachach oraz powiązań szachów z innymi gałęziami nauk jest obszerna praca dwu uczo­nych francuskich, psychiatry Jacquesa Dextereita i filozofa Norberta Engela pt. Jeu d'Echecs et Sciences Humaines (Gra w szachy i nauki humanistyczne, Paryż 1981, II wyd. 1984).

Zarówno w ujęciu syntetycznym, całościowym, jak też rozbita na wąs­kie specjalizacje, wiedza o szachach weszła nie tylko do programów szko­lenia profesjonalnego lecz stała się przedmiotem wykładów uni­wersyteckich.